శతాబ్దపు మహా గాయని.. సంగీత సామ్రాజ్ఞి ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి

భారతీయ సంగీత ప్రపంచంలో ఒక అద్భుతమైన అధ్యాయం, కోట్లాది ప్రజల హృదయాల్లో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయిన స్వర కళాకారిణి, భారతరత్న ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి. ఆమె కేవలం ఒక గాయని మాత్రమే కాదు, భారతీయ సంగీతానికి, సంస్కృతికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా గౌరవాన్ని తెచ్చిపెట్టిన ఒక మహోన్నత శక్తి. ఆమె జీవితం సంగీతానికి, మానవత్వానికి, నిరాడంబరతకు, అంకితభావానికి నిలువుటద్దం. ఆమె పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఆ మహనీయురాలి జీవిత ప్రయాణాన్ని ఒకసారి స్మరించుకుందాం.

సంగీత సామ్రాజ్ఞి వ్యక్తిగత జీవితం: మధురైలో మొదలైన స్వర ప్రస్థానం

సుబ్బులక్ష్మి 1916 సెప్టెంబర్ 16న మధురైలో న్యాయవాది సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, వీణావాద్య విద్యాంసురాలు షణ్ముఖవడివు అమ్మాళ్ దంపతులకు జన్మించారు. పూర్తి పేరు మదురై శంకరనారాయణన్ సుబ్బులక్ష్మి కాగా, చిన్నప్పుడు ఆమెను ఇంట్లో ముద్దుగా కుంజులక్ష్మి అని పిలిచేవారు. తల్లి షణ్ముకవడివు లక్ష్మి ఒక వీణా విద్వాంసురాలు కావడంతో, చిన్నతనం నుంచే సుబ్బులక్ష్మికి సంగీతం ఒంటబట్టింది.

ఆమె సంగీత గురువులు శ్రీనివాస అయ్యంగార్, శేష గోపాల్ స్వామి, మరియు హిందుస్తానీ సంగీతంలో పండిట్ నారాయణ్ రావ్ వ్యాస్. ఆమె 10వ ఏటనే తన మొదటి రికార్డును విడుదల చేసి, తన అసాధారణ ప్రతిభను లోకానికి చాటారు. చిన్నతనం నుంచే ఆమెలో ఉన్న సంగీత దాహం, నిరంతర సాధన ఆమెను మహా గాయనిగా మార్చాయి.

వృత్తి జీవితం: సంగీత ప్రపంచంలో శిఖరాగ్రానికి

1930లో చెన్నైలోని మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీలో ఆమె తొలి కచేరీ నిర్వహించారు. ఆ తర్వాత వెనుదిరిగి చూడలేదు. ఆమె గానానికి ఉన్న ప్రత్యేకత, ఆమె స్వరంలో ఉన్న మాధుర్యం, ఆమె పలికే ప్రతి రాగంలో ఉన్న లోతైన భావం ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేశాయి.

ఆమె గాత్రం కేవలం ఒక స్వర వాహిని కాదు, అది భక్తి, శాంతి, ఆధ్యాత్మికతలతో నిండిన ఒక దివ్య ధ్వని. ఆమె తన కచేరీలలో ప్రదర్శించిన “భజ గోవిందం”, “వెంకటేశ సుప్రభాతం”, “వాతాపి గణ పతిం భజే” వంటి కృతులు భక్తి ప్రపంచంలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయాయి.

ఆమె కేవలం కర్ణాటక సంగీతానికే పరిమితం కాలేదు. హిందుస్తానీ సంగీతంలో కూడా ప్రావీణ్యం సంపాదించి, అనేక భాషల్లో భజనలు పాడారు. ఆమె పాడిన మీరా భజనలు పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, మహాత్మా గాంధీ వంటి మహనీయులను సైతం ఆకర్షించాయి. ఒక సందర్భంలో మహాత్మా గాంధీ, “సుబ్బులక్ష్మి పాడిన భజన, వేల మంది పండితులు పాడినా రాదు” అని ప్రశంసించారు.

సినీ ప్రయాణం.. నటిగా, గాయనిగా

ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి సినీ రంగంలో కూడా తనదైన ముద్ర వేశారు. 1938లో ‘సేవా సదనం’ చిత్రంలో హీరోయిన్‌గా నటించారు. ఆ తర్వాత ‘శకుంతల’ (1940), ‘సావిత్రి’ (1941) చిత్రాల్లో నటించి మెప్పించారు. అయితే, ఆమె జీవితంలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోయిన చిత్రం ‘మీరా’ (1945). ఈ చిత్రంలో మీరాబాయి పాత్రను ఆమె పోషించారు.

ఈ సినిమాలోని పాటలు, ముఖ్యంగా హిందీ వెర్షన్‌లో పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, మహాత్మా గాంధీ వంటివారు ఈ చిత్రాన్ని చూసి ఆమెను అభినందించారు. అయితే, సంగీత సాధనకు అడ్డుగా ఉండకూడదని భావించి, ఆమె సినీ రంగం నుంచి పూర్తిగా వైదొలిగారు. కాగా, ఆనంద వికటన్ పత్రిక సీనియర్ ఎగ్జిక్యూటివ్, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, జాతీయవాది అయిన త్యాగరాజన్ సదాశివన్‌తో 1940లో ఆమె ప్రేమవివాహం అయింది.

ఎత్తు పల్లాలు, కష్టాలు

అయితే, మహా గాయనిగా ఎదిగిన సుబ్బులక్ష్మి జీవితంలో కూడా కొన్ని కష్టాలు ఉన్నాయి. తన తల్లి ప్రోత్సాహంతో సంగీతంలో రాణించిన ఆమె, తన వైవాహిక జీవితంలో భర్త సదాశివం ప్రోత్సాహంతో మరింత ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించారు. అయితే, ఆర్థికంగా కొంత ఇబ్బందులు పడ్డారు. కానీ, ఆమె పట్టుదల, భక్తి, సంగీతం పట్ల ఉన్న అంకితభావం ఆమెను అన్ని అడ్డంకులను అధిగమించేలా చేశాయి. జీవితంలో వచ్చిన కష్టాలు ఆమెను మరింత వినయంగా, నిరాడంబరంగా మార్చాయి.

మహనీయుల ప్రశంసలు: విశ్వవ్యాప్తంగా లభించిన గౌరవం

సుబ్బులక్ష్మి గాత్రానికి కేవలం సంగీత ప్రియులే కాదు, ప్రపంచ స్థాయి నాయకులు, కళాకారులు కూడా ముగ్ధులయ్యారు.

• మహాత్మా గాంధీ: “సుబ్బులక్ష్మి పాడిన భజన ‘వైష్ణవ జనతో’, నా హృదయాన్ని తాకింది. ఆమె పాడితే చాలు, నాకు నూతన శక్తి లభిస్తుంది.”
• పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ: “సుబ్బులక్ష్మి ఒక మహారాణి. ఆమె గానంలో ఉన్న మాధుర్యం చాలా అరుదైనది.”
• శ్రీమతి ఇందిరా గాంధీ: “సుబ్బులక్ష్మి భారతీయ కళకు ఒక నిజమైన రాయబారి.”
• లతా మంగేష్కర్: “భారతదేశంలో నేను గాయనిని అయినందుకు గర్వపడతాను, కానీ సుబ్బులక్ష్మి గారిలా పాడలేకపోయాను అని బాధపడతాను. ఆమె ఒక సరస్వతీ స్వరూపం.”

అవార్డులు, రివార్డులు: ఆమె పాదాలకు దాసోహమైన పురస్కారాలు

ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మికి లభించిన అవార్డులు కేవలం పురస్కారాలు మాత్రమే కాదు, అవి భారతీయ కళారంగానికి ఆమె చేసిన సేవలకు దక్కిన గుర్తింపు.

• పద్మ భూషణ్ (1954): ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్న తొలి మహిళా కళాకారిణి ఆమె.
• సంగీత కళానిధి (1968): మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ ద్వారా ఈ ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
• పద్మ విభూషణ్ (1975): దేశంలో రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం.
• మాగ్సెసే అవార్డు (1974): ఆసియా ఖండపు నోబెల్ బహుమతిగా పిలవబడే ఈ అవార్డును అందుకున్న తొలి భారతీయ సంగీతకారిణి. ఈ అవార్డు ద్వారా వచ్చిన డబ్బును ఆమె ఛారిటీలకు విరాళంగా ఇచ్చారు.
• భారతరత్న (1998): భారత అత్యున్నత పౌర పురస్కారం భారతరత్న అందుకున్న తొలి సంగీతకారిణిగా చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్నప్పుడు ఆమె పలికిన మాటలు, “సంగీతం కోసమే ఈ జీవితం అంకితం” అని చాటి చెప్పాయి.

స్ఫూర్తిదాయక జీవితం: వినయం, నిరాడంబరత, దాతృత్వం

ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి జీవితం ఒక స్ఫూర్తిదాయక ప్రయాణం. ఆమెకు ఎంత పేరు, ప్రఖ్యాతులు వచ్చినా, ఆమె ఎప్పుడూ నిరాడంబరంగా, వినయంగా ఉన్నారు. తన కచేరీల ద్వారా వచ్చిన డబ్బును ఎక్కువగా దాతృత్వ కార్యక్రమాలకు విరాళంగా ఇచ్చారు. మరణించే వరకు ఆమె తన సంగీతాన్ని సమాజ సేవ కోసమే ఉపయోగించారు.

2004లో 88వ ఏట ఆమె తుది శ్వాస విడిచారు. ఆమె భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆమె స్వరాలు, ఆమె వ్యక్తిత్వం, ఆమె మానవత్వం శాశ్వతంగా నిలిచిపోయాయి. ఆమె నిజంగానే ‘భారత రత్న’, ‘గాన సరస్వతి’ అని చెప్పవచ్చు. ఆమె జన్మదినం సందర్భంగా ఆ మహనీయురాలికి శతకోటి ప్రణమాలు.

ఆన్‌లైన్ లో మూవీస్ ని వీక్షించేందుకు కింద ఉన్న లింక్స్ ని క్లిక్ చేసి వినోదాన్ని పొందగలరు : 👇

తెలుగు          తమిళ్          కన్నడ          మలయాళం          డబ్ద్ ఫిలిమ్స్